Navigation Menu+

Engeland – Roompot: het venijn in de staart!

Posted on 12 aug, 2018

Op 8-9 augustus 2018 voeren we (Henk & Sylvia) vanuit Titchmarch Marina aan de Engelse oostkust naar de Roompotsluis. De oversteek duurt zo’n 20-21 uur. We hadden een goed uitgewerkt vaarplan gemaakt, waarin zowel de diverse waypoints, stroming en windverwachting waren opgenomen. Ook waren een aantal marifoonkanalen genoteerd die tijdens de tocht van belang kunnen zijn.

De kanaaloversteek tussen Engeland en de Roompot kenmerkt zich door de nodige obstakels: ondieptes aan de kusten, windmolenparken voor Engeland en België/Nederland, de drukke shipping-lanes, vissersschepen etc. Gedurende het hele traject is alertheid geboden.

Een andere, niet te onderschatten factor is de zee zelf. Met windkracht 4-5 die tegen de stroming in waait (wat wij dus hadden) bouwt zich al snel een behoorlijk vervelende golfslag op. We voeren halve wind (ZW-4-5), dus we hoefden er gelukkig niet tegenin te beuken, maar af en toe bezorgt een ‘brekende golf’ een flinke douche in de kuip van onze Dommelaer. De omstandigheden waren zodanig, dat Sylvia al vrij snel zeeziek werd. Ze werd rillerig en ik ging een paar keer onderdeks om extra kleding te pakken en nog wat eenvoudigs te eten. Gevolg was, dat ikzelf ook wat katterig werd en zelfs een keer visjes kon voeren. Maar goed, we liepen lekker volgens schema/vaarplan, dus verder geen klagen.

Toen we het windmolenpark Borssele, dat ter hoogte van de Westerschelde ligt, rond half drie ’s nachts aan de Noordkant gepasseerd waren, was de wind wat minder geworden en de zee rustiger, ook omdat we weer wat ruimer konden varen. Nog zo’n 15 mijl en dan waren we in de Roompot. Maar eerst was er nog het vaarwater van Vlissingen richting Rotterdam wat we moesten oversteken, dus rekening houden met beroepsvaart. Intussen voeren we in het blokgebied Steenbank.

Ik was intussen erg moe geworden van al die tijd geconcentreerd zeilen en de navigatie bijhouden. Met Sylvia ging het weer iets beter, dus ik vroeg haar of het goed was als ik even 10 minuutjes binnen ging liggen. Zo gezegd zo gedaan en ik was al snel op de bank aan het doezelen.

De Seniority, een tanker van ruim 95 meter.

Opeens hoorde ik Sylvia vanuit de kuip roepen: “niet schrikken, maar ik start nu de motor”. Ik nam aan dat de wind was weggevallen (zo leek het ook), maar kwam toch snel overeind om even buiten mee te kijken. Daar bleek dat de reden een andere was: we zaten in de vaargeul voor zeeschepen en aan stuurboord kwam een schip wel heel erg dichtbij. Het was de Seniority die zij pas laat had opgemerkt. We zagen het rode boordlicht nog, maar op de AIS zaten we er al pal voor. Even was er twijfel: alsnog achterlangs sturen, of koers houden… Ik snelde weer naar binnen en greep de marifoon:

‘Seniority Seniority, this is sailing Yacht Dommelaer, over”.
Opeens een antwoord: “De Seniority zit op kanaal 64!”.

Stom! Ik had kanaal 16 nog op de marifoon staan en we zitten in blokgebied Steenbank. Snel overgeschakeld en opnieuw een oproep aan de Senority, maar geen antwoord. Op dat moment kwam Traffic Center Steenbank ertussen: “Senority, u wordt opgeroepen door zeiljacht Dommelaer”.
– “Ja de Senority luistert”

Op dat moment zie ik op de AIS dat we al voor de Seniority langs waren gevaren. Ik denk dat er nog zeker zo’n 100 meter tussen zat (Sylvia kon dat moeilijk beoordelen in het donker), maar ja dat is voor deze tanker slechts een scheepslengte…

Op de marifoon kreeg ik vervolgens antwoord van de Seniority, in het vlaams:

“Ja het was een spannertje”.
– Seniority, hier de Dommelaer, excuses, we hebben niet goed opgelet”.

Vervolgens hoor ik een ander stem: “Hallo Henk, even dubbel, even naar kanaal 77”.
– “Hier Dommelaer, OK, kanaal 77”.

Op kanaal 77 sprak ik met iemand van het loodswezen. Ik dacht eerst dat het een bekende was op een ander jacht, maar deze loods had onze site blijkbaar snel gevonden en kon mij dus met naam aanspreken. Het bleek een register-loods in het gebied Scheldemonden te zijn. Hij wees ons op het feit dat de kans groot is dat kanaal 16 helemaal niet gehoord wordt in een blokgebied. En dat we als zeilschip een nauw vaarwater aan het oversteken waren waarbij zeeschepen voorrang hebben. Dat wisten we uiteraard, maar toch prima dat deze loods, die overigens zeer vriendelijk was, er nog even op wees.

Gelukkig is het allemaal goed afgelopen, maar het was natuurlijk geen beste actie van de Dommelaer. Hieronder de belangrijkste lessen:

  • De combinatie van zeeziekte en vermoeidheid kan heel gevaarlijk zijn en ligt altijd op de loer bij een langere oversteek.
  • Ik was helemaal vergeten om in het blokgebied het juiste marifoonkanaal in te schakelen. Hadden we dat wel gedaan, dan was het verkeer gehoord en waren we veel alerter geweest (op kanaal 16 was het erg rustig…).
  • Kom je in een situatie waarbij je koers gaat kruisen met een zeeschip, dan kan het geen kwaad om al in een vroeg stadium de marifoon te gebruiken en contact te maken.
  • Ik had natuurlijk niet moeten gaan liggen, wetende dat er nog een nauw TSS overgestoken moest worden.
  • Sylvia wilde mij niet wakker maken en het zelf oplossen, zij had mij eerder moeten roepen, zodat we samen de situatie konden beoordelen.

Kortom: we waren niet voldoende gefocust, misschien ook door het idee dat we al bijna thuis waren.

De volgende dag kwam er nog een mailtje binnen van Hjalmar Fontijn de register-loods die ons had opgeroepen. Daarin staat o.a.:

De Dommelaer was een nauw vaarwater aan het oversteken (doorlopend betond en genummerd, minder dan 2 mijl breed, volgens jurisprudentie) en dan val je onder Voorschrift 9b:
Voorschrift 9. Nauwe vaarwateren

b Een schip met een lengte van minder dan 20 meter of een zeilschip mag de doorvaart van een schip dat slechts in het nauwe vaarwater of de vaargeul veilig kan varen niet belemmeren.
Wist u natuurlijk al, maar misschien toch even een korte herinnering. 
Ik hoor vaak dat ze namelijk aan komen met VS 18, waarbij een motorschip moet uitwijken voor een zeilschip. Maar dan gaan ze dus voorbij aan de eerste regel van VS18:
Voorschrift 18. Verantwoordelijkheden van schepen onderling
Behalve waar de voorschriften 9, 10 en 13 anders voorschrijven:..

Het is mijn ervaring dat zeker de helft van de zeilboten niet bereikbaar is op het blokkanaal. En helaas is dat niet overdreven!! Als we ze niet kunnen bereiken op het blokkanaal proberen we het nog wel eens op kanaal 16 en dan heb je iets meer kans….maar ook daar wordt er slecht uitgeluisterd!! En het is verplicht hè!

Krijg regelmatig een reactie als dat Christofer Columbus de oceaan overstak zonder VHF en dat ze daarom anno 2018 dus ook niet hoeven uit te luisteren….
Maar goed, u was bereikbaar (al was het op het verkeerde kanaal) en u had ook AIS wat al heel erg helpt!

Als bijlage ontvingen we een PDF-document waarop alle informatie over blokkanalen in het gebied Scheldemond (en dus ook Steenbank) overzichtelijk bij elkaar staan. Ik heb de PDF hieronder geplaatst, zodat jij ‘m ook kunt downloaden. Overigens: via www.vts-scheldt.net kun je altijd de laatste versie van deze PDF vinden (van tijd tot tijd zijn er updates).

Scheldemond

 

 

 

 

Behalve voor het gebied Scheldemond, zijn er ook voor andere gebieden ook dergelijke kaartjes. Hieronder heb ik ze bij elkaar gezet. Met dank aan Hjalmar Fontijn van Het Loodswezen!

Rotterdam

 

 

 

 

London

 

 

 

 

Thames

 

 

 

 

Southhampton

 

 

 

 

The Swale

 

 

 

 

Tot slot nog een toelichting van Hjarmar Fontein op de werking van simplex en duplex marifoonkanalen. Dit naar aanleiding van de vragen die hierover ontstonden na publicatie van dit blog op Facebook.

Bij het begin beginnen zodat iedereen mee kan.
Er zijn bij de  VHF meerdere kanalen die je kan onder verdelen in Simplex kanalen en Duplex kanalen.
Simplex zijn (uit m’n hoofd) 6, 8-17 en 67-77.
Alle andere zijn duplex.
Nu, wat is nu het verschil?
Bij een Simplex kanaal zitten alle zenders, wal EN mobiel (schepen dus) op dezelfde frequentie!
Deze kun je dus gebruiken om, bijvoorbeeld, midden op zee met elkaar te communiceren. Rechtstreeks. Maar het kan dus NIET tegelijkertijd!! VHF 16 bijvoorbeeld is een simplex kanaal, net als het klets kanaal 77, havenoperaties en de sleepboot kanalen 06 en 08.
Een Duplex kanaal daarentegen heeft 2 frequenties. Een zend en een ontvangst frequentie. Die zijn dus niet hetzelfde. Lijkt wel wat op een telefoongesprek via de telefoon. Je kunt elkaar onderbreken, door elkaar heen praten….
Maar schepen onderling kunnen elkaar in de basis niet verstaan. Hoe kan dat dan werken?
Nu, zoals gezegd zijn er dus een zend frequentie en een ontvangst frequentie op het mobiele station (lees: het schip)
Maar een walstation heeft de frequenties precies omgedraaid.
Dus wat schip A zend ontvangt walstation B….maar Schip C niet!
En wat walstation B zend wordt ontvangen door schepen A en C.
Het voordeel hierbij is dat als het walstation zend….niemand die die uitzending kan onderbreken.  Zo’n beetje: “als grote mensen praten houden kleine kinderen hun mond dicht”…
Handig bij bijvoorbeeld een VTS die echt supervisie houdt en aanwijzingen geeft, zoals bij de aanloop van rotterdam (VHF 1,2 en vervolgens 3). Ook sluiskanalen zijn meestal Duplex. (Neem aan dat sommige ouders ook graag zouden willen dat het thuis in duplex ging…)
Maar…hoe communiceer je dan met een ander schip in een duplex-omgeving?
Antwoord: via een walstation. Dat kan dan weer op 2 manieren: Ouderwets, waarbij het walstation jouw bedoelingen doorspeelt aan het andere schip en vice versa. Je hoort dat vaak bij Rotterdam, waarbij schip A passeerafpraken maakt door ze tegen walstation B te vertellen die ze dan weer doorspeelt aan Schip C.
Bij ons in de Scheldemonden doen we dat anders. Wij spreken direct met elkaar en dus niet via de Post.
Hoe kan dat nu in een Duplex-omgeving?
Antwoord: via de heruitzending van de post!
Die heruitzending gebeurt geheel electronisch, vol-automatisch en in real time.
Schip A zend op de zendfrequentie dat wordt ontvangen door Walstation B op z’n ontvangst frequentie die meteen weer heruitzend op zijn zend frequentie die dus wordt ontvangen op schip C. En vice versa.
Dus ook als je naast elkaar vaart gaat het signaal via de wal.
Sommige sluizen hebben niet zo’n heruitzending…of hij is gewoon kapot. Dat kan ook.
01 is dus WEL duplex, 10 is het algemene simplex binnenvaartkanaal (heeft niets met mist te maken) en 16 is ook simplex.
Verder, als de heruitzending dus uitstaat of kapot is moet het dus via de wal, via de post. Kan niet anders.
Hoe zit dat dan met de blokkanalen?
Sommige blokkanalen zijn simplex, sommige duplex.
Op de Westerschelde is ervoor gekomen om de belangrijkste blokken op Simplex kanalen te laten werken.
Zantvliet (12), Vlissingen (14) en Zeebrugge (69) zijn Simplex, net als Wemeldinge (68). Daarbij praat je dus Direct met iedereen. Geen heruitzending dus dat kan ook niet kapot gaan. Radio Discipline is dus belangrijk.
Wandelaar Aanloop (60), Wandelaar (65), Terneuzen (03), Hansweert (65) en Steenbank (64) zijn dan weer Duplex.
6, 8-17 en 67-77 zijn simplex.

Met vriendelijke groet,
Hjalmar Fontijn,
Register-loods, Scheldemonden