Navigation Menu+

Project helmstok

Posted on 5 nov, 2015

Onze Koopmans 33 heeft een helmstokbesturing. Over wat prettiger is, stuurwiel of helmstok, zijn de meningen onder zeilers verdeeld. In het algemeen kun je stellen dat zeilers die meer gefocust zijn op aan-de-wind- zeilen en daarbij het maximale uit het schip willen halen, de helmstok prevaleren. Als je, net als Henk, bent opgegroeid met (wedstrijd)zeilen in een open boot, dan is de voorkeur voor een helmstok ook te verklaren. Neemt niet weg, dat een stuurwiel ook voordelen heeft, al is het maar dat je dit kunt ‘vastzetten’ door er met je knie tegen te drukken en je kunt erachter staan, zonder steeds je nek te hoeven draaien in de vaarrichting.

Voor ons is de helmstok een gegeven, want de boot is hiermee uitgerust. We zijn er blij mee, want een stuurwiel zou aanzienlijk minder ruimte betekenen in onze -toch al niet zo grote- achterkuip.

Oude-helmstok-Koopmans33

Helmstok was verkeerdom gemaakt, het lange onderste gedeelte dat hier over de kuipvloer loopt hoort bovenaan te zitten.

Toen we de boot kochten viel al direct op dat de helmstok wat onhandig lang over de kuipvloer liep (roerkoning zit achter op de kuipvloer). De timmerman die de helmstok gemaakt had, bleek niet helemaal de goede kijk te hebben op de vorm, want hij zat gewoon verkeerdom, d.w.z. het lange deel dat nu over de kuipvloer liep had bovenaan moeten zitten. Wat de handgreep had moeten worden zat nu dus boven de hennegatskoker.

We hebben er het eerste seizoen zo mee gevaren, maar het was al snel duidelijk dat dit erg onhandig was. Door de verkeerde vorm was de roeruitslag te klein en achterin op de kuipvloer zat je voortdurend in gevecht met de helmstok en je voeten. Er moest een nieuwe helmstok komen.

Plankenverdeling-sandwich-helmstok

Sandwich-constructie, waarbij het uitleggen van de planken heel precies komt.

De vorm is dan niet zo moeilijk: gewoon de bestaande versie omdraaien, dus achter-onderkant wordt boven-voorkant. De bouwmethode is niet gebaseerd op het buigen van planken (dat is een vak apart), maar een sandwich-constructie met planken die in de juiste vorm worden uitgefreesd. Door mahonie (sipo) en essen om-en-om te leggen, ontstaat een mooie en zeer sterke constructie.

Nadat de eerste twee houtlagen verlijmd zijn, wordt daarop de MDF-mal vastgeschoefd (op het vlak waarover later de volgende laag komt, zodat de schroefgaten onzichtbaar blijven). Met een kopieer-frees (het frees-lagertje loopt over de mal) frees je dan de vorm precies uit. Het resultaat: een laag mahonie en een laag essen, vormt dan weer de freesmal voor de volgende lagen die erop verlijmd worden.

Van onder naar boven is de helmstok verjongd, door eerst met 7 lagen hout te werken (2 x essen, 5 x mahonie) en vanaf iets meer dan halverwege de buitenste twee lagen mahonie weg te laten, dus 2 x essen en 3x mahonie.

 

Helmstok-lakkenHet afwerken heb ik gedaan door alle hoeken met een afrond-frees te bewerken en vervolgens te schuren, zodat een mooi afgerond geheel ontstaat. Met name het handvat vraagt daarbij om extra aandacht, de ronding moet mooi gelijkmatig zijn, goed in de hand liggen en voldoende sterk, dus ook niet teveel hout weghalen.

Voor het lakwerk heb ik Epifanes blanke jachtlak gebruikt met UV-filter. De eerste laag gaat er ca. 50% verdund op, zodat het hout met lak geïmpregneerd wordt. De volgende lagen steeds wat minder verdunnen, na 4 lagen gebruikte ik de lak onverdund en kwamen er nog 3 lagen bij. Tussentijdse droogtijd minimaal 24 uur, maar steeds 2 dagen wachten met de volgende laag is beter.  Zo ontstaat een mooie bolle glans op het hout.
En stofvrij werken natuurlijk!